शनिवार, नोव्हेंबर 29, 2014
   
Text Size

एक समस्या


असे एकदां दोघे चौघे कामाला प्रात:काळी ॥
घरांतुनी बाहेर निघालो; घाई जाण्याची सगळी ॥
तोंच धडकती समोर येऊनि वृध्दा विधवा दारांत ॥
अपशकून हा पाहुनि बसला त्रासिक चरका चित्तांत ॥
''वेळ साधिते कशी बरोबर पहा अशी पीडा नसती ॥
या विद्रुप अवदसा सारख्या असा चंहुकडे वणवणती''॥
चार पावलें पुढें सरकलों विसरुनि सारे झोकांत ॥
एक अडाणी कुणबट आलें कागद घेउनि हातांत ॥
अडवुनि बोले, '' वाचुनि दावा दादा कागद हा इतका''॥
त्रासुनि वदलो, ''बाबा, आम्हां दुसरी कामें नाहितं का?''॥
गिचमिड ओळी - भिकार अक्षर; लावित बसणें हें कोणी ? ।
दुसर्या कोणाच्या पाठीवर लाद नेउनी ही गोणी ॥
येईना वाचतां तुम्हांला तरि पत्रांचा व्यवहार ॥
कां करितां मग उगाच हा अव्यापरिपुव्यापार?'' ॥
दिलें चिटोरें त्याचें त्याच्या अंगावरती टाकून ॥
चालूं झालों गप्पा मारित कांही कांही हांसून ॥

जातां किंचित पुढें आढळे - नांव न घेणें कवनांत ॥
डोकीवरती पाटी घेउनि अगदीं शेजारुनि जात ॥
त्या घाणीनें मस्तक फिरलें -रागहि आला भरपूर ॥
बोलत कांही आम्ही झालों त्यापासुनि आधीं दूर ॥
'' इतका झाला दिवस तरी हे खुशाल अजुनी फिरतात ॥
घाण घेउनी चहूंकडे ही हवे तसे वावरतात ॥
उर्मट तर हे इतके असती - बेमुर्वत देतिल धक्का ॥
बंदोबस्तच या लोकांचा केला नाही कुणिं पक्का''॥

जातां जातां पुढे यापरी एक दिसे पिंपळपार ॥
दत्ताचें देवालय खाली छोटेसें शोभें फार ॥
सुंदर तरुणी हिंडत होती त्या देवाच्या भंवताली ॥
निरखुनि बघतां - हरहर ! होती विधवा ती बाला असली ॥
उचंबळुनी ये करुणारस - नेत्रहि अश्रूंनीं भिजले ॥
निर्दयता दैवाची बघुनी हृदय बिचारे तें थिजलें ॥
न्यायदेवता जागृत झाली त्या सौंदर्या बघताच ॥
विषय दयेचा लावित नाहीं कोणाच्या जीवा आंच ?
'' धिग् धर्माला - धिग् रुढीला- तेतिस कोटी देवांना -'' ॥
किती बोललों - नको सांगणें ! पाठ असे तें सर्वांना ॥
काम कशाचें ! धाम कशाचें ! एक प्रश्न मग हृदयांत ॥
''सुधारणा होणार तरि कधिं या दुर्दैवी देशांत ?''
अनुष्टम्
प्रश्नाच्या उत्तरासाठी रसिका जोडुनी करा.
'गोविंदाग्रज' प्रार्थी - 'कीं समस्या पूर्ण ही करा'॥
-    11. 12.1917, पुणे.